دست‌فروشی، تهدید یا فرصت؟

| 31 July 2019, 14:37

احمدذکی سروری

ناامنی‌ها، نبود کار و دیگر موردها باعث شده است که در چند سال گذشته هزاران خانواده از روستاها و ولسوالی‌ها به مرکز ولایت‌ها و شهرهای بزرگ نقل مکان کنند و در نتیجه نفوس شهرهای بزرگِ مثل، کابل به طور بی‌سابقه افزایش یافته است. 

با تراکم نفوس به شهرها، هزاران تن به دلیل نبود زمینه‌های کاری، به دست‌فروشی روی خیابان‌ها روی آورده اند. با وجودی که از این طریق هزاران خانواده درآمد دارند و چرخ زنده‌گی شان را به چرخش می‌آورند؛ ولی این کار نیز عاری از مشکل نیست و چالش‌های زیادی را به همراه دارد.

از بندش راهروها، جاده‌ها و کوچه‌ها گرفته تا آلوده‌گی محیط زیست و اخاذی‌های ماموران شهرداری و پولیس، ایجاد مشکلات ترافیکی، مزدحم کردن شهر و بازار و ... از پیامد‌های منفی آن به شمار می‌رود. 

با گذشت هر روز این مشکلات بیشتر شده و چالش‌های جدی را متوجه شهروندان و مسوولان کرده است. گاهی ازدحام بیش از حد ترافیکی به علت وجود هزاران کراچی در سرک‌ها باعث شده است بیمارداران ساعت‌ها در ترافیک گیر بمانند و در نتیجه بیماران شان جان دهد.

آمار دقیقی از کسانی که در سطح شهر به دست‌فروشی مشغول اند،‌ در دست نیست؛ اما می‌توان گفت که بیش از نیمی از نفوس کابل با دست‌فروشی در سرک‌ها و پیاده‌روها امرار معاش می‌کنند. از سوی هم ساده‌ترین کار با کم‌ترین سرمایه، دست‌فروشی در کنار سرک‌ها است که با درآمد ناچیز آن لقمه نانی تهیه می‌شود. ولی شهروندان کابل از این وضعیت شاکی هستند و می‌گویند که دولت باید هرچه زودتر مشکل دست‌فروشان را حل کند و به این بی‌نظمی پایان دهد.

اجمل، یک‌تن از باشندگان شهر کابل می‌گوید: «دست‌فروشان سرک‌های شهر را بند ساخته و مردم را با مشکلات زیادی روبرو کرده‌اند». 

او با شکایت از این وضعیت؛ افزود که بی‌نظمی‌ها در شهر کابل به بالاترین حد خود رسیده و دولت باید به صورت جدی برای سروسامان دادن آن اقدام کند.

عبدالوهاب، شهروند دیگر کابل می‌گوید که پولیس به همکاری ماموران شهرداری فقط به فکر رشوه گرفتن خود است و روزانه از دست‌فروشان پول می‌گیرد و کاری به آنان ندارد. 

به گفته وی، اگر دست‌فروشان رشوه ندهند، پولیس و شهرداری کابل به آنان اجازه فعالیت نمی‌دهد و بساط‌شان را جمع می‌کنند.

تنها مردم نیستند که ادعای اخاذی پولیس و ماموران شهرداری کابل از دست‌فروشان را دارند، بلکه شمار زیادی از دست‌فروشان نیز این ادعا را تایید می‌کنند.

حسین، یکی از دست‌فروشان شهر کابل می‌گوید: «پولیس به همکاری ماموران شهرداری از کراچی‌ها هفته‌ای ۱۵۰ افغانی می‌گیرند و اگر کسی به آنان پول ندهد، اجازه کار کردن را برایش نمی‌دهند». 

او که در نزدیکی گولایی دواخانه ناحیه شسم کراچی کیله دارد، می‌گوید: «پولیس هر شام درخواست میوه می‌کنند و اگر برای آن‌ها میوه ندهیم، ما را مورد آزار و اذیت قرار می‌دهند».

اما باید اذعان کرد که دست فروشی در اطراف جاده‌های عمومی، تنها یک پدیده‌ی نیست که تنها در شهر کابل پدید آمده باشد. در بسیاری از شهرهای کشورهای دنیا، دست فروشی و فروشندگان دوره گرد وجود دارند. اما آن کشورها توانایی مدیریت را دارند. ایجاد فضای مناسب برای جمع‌آوری دست فروشان، ایجاد بازارهای هفتگی چون جمعه بازار، دوشنبه بازار و حتی بازارهای شبانه از اقدامات و طرح‌های موفق شهرداری‌های آن کشورها هستند.

اکنون در سطح شهر دست‌فروشان از انواع مختلف کراچی‌ها استفاده می‌کنند. جای مشخص برای رونق تجارت شان ندارند و هرازگاهی کراچی‌های شان را پیش کشیده و عرض سرک را کم می‌کنند. در نتیجه فضا برای موترها کم می‌ماند و با کم‌ترین مشکل راه بندان بزرگ به وجود می‌آید.

هرچند وجود کراچی‌ها خود زمینه ازدحام ترافیکی را به وجود آورده است، ولی اگر برنامه منظم جهت پیش برد این تجارت روی دست گرفته شود، بدون شک ازدحام ترافیکی از بین می‌رود و یا به حد اقل می‌رسد. زیرا اکنون هر کس به نوبه خود و هرجا خودش خواسته، کراچی اش را ایستاده کرده و مصروف رونق تجارتش است. 

دست‎فروشی، بخشی از بازار و داد و ستدهای رایج و عمومی است. بنا براین شهرداری کابل به هیچ وجه نمی‌تواند، همه چیز را به یک شبه تغییر بدهد. شهرداری کابل باید یک موقعیت مناسب و مشخص را به عنوان بدیل برای دست‌فروشان در نظر بگیرد و کراچی‌های یک رنگ به دست فروشان توزیع نماید که هر کدام پلیت مشخص خود را داشته باشد. پلیت‌های کراچی‌ها بر اساس شماره بوده و تعیین‌کننده مکان همان کراچی نیز ‌باشد و امکانات اولیه را در آن جا لحاظ کند. 

در ضمن وقتی کراچی‌ها با یک سایز و اندازه ساخته شود، نظم بیشتری پیدا می‌کند و فضای کم‌تر مصرف می‌شود و نیاز نیست کراچی‌داران سرک را ببندند. از سوی دیگر این کار در کنار کاهش ازدحام ترافیکی باعث زیبایی شهر و منبع خوبی عایداتی برای شهرداری و دولت می‌گردد و همچنان باعث محو دست‌بردها و فساد اداری در زمینه می‌شود که دارای مزیت‌های بی‌شمار می‌باشد و در اینجا به مهم‌ترین آن‌ها اشاره می‌گردد.

•بالابردن عواید شهرداری و جمع‌آوری منظم مالیات ماهوار، ربع وار و یا سالانه؛

•منظم ساختن نماد شهری؛

•زیبایی شهر؛

•امنیت شهر؛

•مسوولیت‌پذیری دست‌فروشان نسبت به پرداخت مالیات، امنیت ساحات که کراچی‌ها استقرار دارند و نظافت محل استقرار؛

•عدم سؤ استفاده افراد سودجو از دست‌فروشان طوری که قسمت عمده درآمد دولت خصوصاً شهرداری کابل به جیب افراد سود جو سرازیر می‌شود؛

از سوی هم، شهر رنگ و رخ تازه به خود می‌گیرد و زیبا می‌شود، ازدحام ترافیکی به حد اقلش می‌رسد، مردم دیگر در راه بندان‌ها کلافه نمی‌شوند، تجارت دست‌فروشان قانونمند شده و رونق پیدا می‌کند، کثافت و زباله‌های روی شهر کم می‌شود، منبع عایداتی شاورالی افزایش پیدا می‌کند، فساد اداری و دست بردها از ریشه کنده می‌شود و ...  

در غیر این صورت یک شهروندی که تمام زنده‌گی‌اش در یک کراچی خلاصه می‌شود و دیگر هیچ فرصت کاری برایش موجود نیست، به زودی در هم می‌شکند و احساس نابودی می‌کند. 

خلاصه سخن اینکه، کسب وکار برای در آمد زنده‌گی حق طبیعی هر شهروند افغانستان است. سد معبر و ایجاد مزاحمت‌های عمومی برای شهروندان در مسیرهای عمومی، نیز کار غیر اخلاقی و ناپسند است. مدیریت سالم این دو مقوله، مسوولیت حکومت و به طور مخصوص وظیفه  نهاد شهرداری است که باید پلان‌های تخصصی خودش را اعمال کند.

لطفاً نظر خود را با فورمه ذیل ارسال کنید.

/>