"افراط‌گرایی در دانشگاه کابل" روایتی از تهدیدها در برابر جوانان

| 21 February 2019, 10:39

چند روز پیش، امنیت ملی افغانستان در اعلامیه‌ای از دستگیری یک استاد دانشگاه و خطیب مسجد در شهر کابل در پیوند به جلب و جذب نیروهای جوان برای گروه داعش خبر داد. 

امنیت ملی، شیخ ابوعبیدالله متوکل فرزند کشمیر خان از ولایت پروان، خطيب برحال "مسجد شيخ محمدی" را از ساحۀ حوزۀ پنجم شهر كابل گرفتار كرده است. آقای متوکل استاد دانشگاه بود و سال‌ها در دانشگاه‌های مختلف مضمون علوم دینی را تدریس می‌کرد. 

این اقدام امنیت ملی با استقبال گسترده‌ی جوانان و تحصیل‌کرده‌ها در شبکه‌های اجتماعی روبرو شد. به باور آنان، افراطی‌گری در دانشگاه‌های کشور ریشه دوانده و تهدید بزرگ برای آینده است.

به تازه‌گی با جوانی آشنا شدم که از دانشگاه کابل فارغ شده و خاطرات و دست‌نویس‌هایش را تحت عنوان «افراط‌گرایی در دانشگاه کابل» در قالب یک کتاب چاپ کرده است. 

عبدالنصیر مؤحدی، در سال ۲۰۱۲ وارد دانشگاه کابل شد و در رشته ژورنالیزم تحصیل کرد و در سال ۲۰۱۵ از این دانشکده فارغ شد. آقای مؤحدی بعد از سه سال خاطره‌ها و چشم‌دیدهایش را از دانشگاه کابل، در یک کتاب ۱۱۲ صفحه‌یی تحت عنوان "افراط‌گرایی در دانشگاه کابل" به چاپ رساند.

گفتگویی با جناب مؤحدی انجام داده ایم و در نخست از وی پرسیدم با چه انگیزه این کتاب را نوشته است؟

پاسخ: در روزگاری که مکتب می‌خواندم و به خصوص در دوره عالی، ورود به دانشگاه آنهم دانشگاه کابل برایم آرمان بزرگ بود و همیشه بدان فکر می‌کردم. پلان‌های برای ورود به دانشگاه و چهارسال تحصیل داشتم. با همین انگیزه وارد دانشگاه شدم. با انرژی، هدفمند، و با برنامه. اما تصور ذهنی که ما از دانشگاه داشتیم، با اصل آن متفاوت بود. اکثر استادان رفتار بسیار نامناسب و تحقیرآمیز با دانشجویان داشتند. گروه‌های تندرو و افراطی در دانشگاه کابل بسیار قدرتمند بودند و هدفمند حرکت می‌کردند. برخی استادان در کنار ضعیف‌بودن محتوایی جزوه‌ی درسی‌شان، به صورت واضح از گروه‌های مخالف حکومت افغانستان حمایت می‌کردند و مسایل قومی، سمتی و مذهبی را دامن می‌زدند. این افراد عملاً دانشجویان را به بهانه‌های قوم، زبان، مذهب، حزب و سمت به جان هم می‌انداختند و نفاق‌افگنی می‌کردند. 

جنگ‌های بزرگ قومی و سمتی در دانشگاه کابل از سوی همین افراد رهبری می‌شد و حتا سه جنگ وحشتناک در خوابگاه دانشگاه کابل از طرف  حلقه‌های تندرو و خاص مدیریت و برنامه‌ریزی شد. همه این موردها را به چشم خود دیدم و با تمام وجود چالش‌های موجود را لمس کردم.

عادت به خاطره نویسی داشتم و اتفاق‌های روزمره را تاریخ به تاریخ می‌نوشتم. در سمستر هشتم دانشگاه تصمیم گرفتم یادداشت‌هایم را یکجا و تایپ کنم؛ زیرا می‌خواستم با بیان این موردها راه برای یک دیالوگ در این زمینه باز شود تا مردم و مسوولان بدانند در دانشگاه‌های کشور چه می‌گذرد؟ یک ماه کامل زمان برد تا این کار تمام شد؛ اما نتوانستم در آن زمان این مطلب را نشر کنم و بیرون بدهم. از تهدیدهای احتمالی و عواقب آن برای خودم و خانواده‌ام هراس داشتم. تا اینکه در سال جاری جنگ سوم لیلیه اتفاق افتاد و خوابگاه دانشگاه کابل تعطیل شد و ممکن است هرگز دیگر به روی دانشجویان باز نشود و یا به سکتور خصوصی داده شود. بعد از جنگ سوم خوابگاه کابل دیگر برایم مهم نبود تهدیدها وجود دارد یانه، فقط آنچه برایم مهم بود بیرون‌دادن این اطلاعات بود و همین کار را کردیم.

پرسش: کتاب را افراط‌گرایی در دانشگاه کابل نام گذاشته اید، آیا محتوایی کتاب روی افراط‌گرایی است یا کدام موضوعات دیگر را نیز شامل می‌شود؟

پاسخ: در اول هم گفتم این کتاب شامل برخی خاطره‌هایم از دانشگاه کابل می‌باشد؛ اما موضوع افراط گرایی بیشتر در آن قابل حس است. در کل موضوعات که در این کتاب درج شده است شامل موردهای ذیل است.

•نگاهی به پیشینه افراط‌گرایی در افغانستان و پاکستان 

•اولین روز ورود به دانشگاه (چگونگی ورود به دانشگاه و محتوا و چگونگی کارهای درسی ما)

•چرایی و چگونگی جنگ‌های لیلیه و نقش استادان دانشکده شرعیات (جنگ اول و جنگ دوم لیلیه)

•حرکت‌های مدنی در دانشگاه کابل

•چگونگی اعتصاب دانشجویان علوم اجتماعی 

•زهرا خاوری چرا خودکشی کرد؟

اینها موضوعاتی اند که در این کتاب روی آن بحث شده است. 

در کل یکی از اهدافم از نشر این موردها، بیان وضعیت آشفته دانشگاه‌های کشور و به خصوص دانشگاه کابل است؛ چون در چند سال گذشته تعداد زیادی از افراد برجسته و فعال گروه‌های تروریستی از جمله داعش و طالب از همین دانشگاه فارغ شده اند و به آنان پیوسته اند. این نشان می‌دهد، افراد در داخل دانشگاه به صورت فعال ایده‌های  آنان را تبلیغ می‌کنند و برای‌شان نیروی انسانی جذب می کنند.

پرسش: خودت به چشم خود دیدی و آیا افرادی که افراطیت را در دانشگاه تبلیغ کرده باشند، می‌شناسی یا فقط شنیدی؟

پاسخ: به چشم خود دیدم و با گوش‌هایم شنیدم و زیر درس چنین استادانی حتا نشستم و درس خواندم. در کتاب افراط‌گرایی در دانشگاه کابل حتا به برخی از این افراد اشاره کردم و نام شان را نوشتم. فعالیت این افراد در دانشگاه کابل آنقدر برجسته، قدرتمند و واضح است که برای همه قابل دید می‌باشد. این افراد بارها و بارها در تظاهرات‌های مختلف بیرق طالبان، داعش و حزب‌التحریر را بلند کردند و شعارهای مرگ به دموکراسی، مرگ به امریکا و مرگ به دولت دست نشانده امریکا را سر دادند. فیلم‌ها و عکس‌های از این افراد وجود دارد و برخی رسانه‌ها حتا گزارشی از آنان تهیه کردند. 

موضوع افراط گرایی نه تنها در دانشگاه کابل مطرح است؛ بل در تمام دانشگاه‌های دولتی وجود دارد؛ اما موجودیت افراطیت تنها در دانشگاه کابل و دانشگاه ننگرهار مورد توجه قرار گرفته و رسانه‌یی گردیده است.

افرادی که این کار را می‌کنند، همه استاد نیستند؛ بل تعداد کثیر از دانشجویان که فریب آنان را خورده اند، نیز علیه نظام و حکومت افغانستان حرف می‌زنند و اندیشه‌های افراط‌گرایی را تبلیغ می‌کنند. 

پرسش: آینده دانشگاه‌های کشور را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

پاسخ: وضعیت دانشگاه‌های کشور از یک نگاه برایم امید بخش است و از سوی نگران کننده. از اینکه سالانه هزاران پسر و دختر وارد نهادهای تحصیلی می‌شوند خوشحالم؛ ولی نگران پیشرفت افراطیت در دانشگاه‌های کشور هستم. در چند سال گذشته این پدیده شوم به شدت ریشه دوانیده است و فعلاً گروه‌های تروریستی به صورت علنی در دانشگاه‌های کشور تبلیغ می‌کنند و دانشجویان را به مبارزه علیه دولت و حکومت فرا می‌خوانند. 

کیفیت پایین درسی و سیستم کهنه تحصیلی نیز جز چالش‌های عمده در دانشگاه‌های کشور است و باید تغییر کند. ضمن اینکه از امسال طرح سهمیه‌بندی کانکور نیز مطرح شده است. این موردها استعدادها را می‌کشد و نابود می‌کند. ریشه‌های امید، انگیزه و خلاقیت را در دانشجویان خشک می‌کند و این‌طوری افغانستان را به سوی پرتگاه می‌برد و از کاروان علم و دانش عقب می‌اندازد.

پرسش: گفتنی و پیامی اگر در پایان داشته باشید.

پاسخ: از همه مسوولان حکومتی و به خصوص امنیت ملی و نیروهای کشفی می‌خواهم در هماهنگی با وزارت تحصیلات عالی برای از بین‌بردن افراط‌گرایی در دانشگاه‌های کشور تلاش کنند و این مورد را جدی بگیرد. فعلاً اگر این موضوع جدی گرفته نشود، برای چند سال آینده  آنقدر قدرتمند خواهند شد که دیگر گرفتن جلو شان واقعاً ناممکن می‌شود. امید قبل از آنکه دیر شود، باید به این مورد به عنوان یک چالش بزرگ دیده شود.

در ضمن از همه خوانندگان و عزیزانی که مصاحبه ما و شما را می‌خوانند، می‌خواهم برای از بین‌بردن پدیده افراط‌گرایی در مرکزهای علمی و تحصیلی تلاش کنند. 

احمد ذکی سروری

لطفاً نظر خود را با فورمه ذیل ارسال کنید.

/>